Маршрут № 1

«Ежелгі Тараздан бүгінге дейін»

Автобуспен және жаяу жүретін Тараз қаласына түнейтін бір күндік бағыт. Бағыттың қашықтығы 100 шақырым. Ұйымдастырылуы күн сайын.

Туристер сулет өнерінің маржандары Қарахан және Дәуітбек кесенесімен (10 – 13 ғ.ғ), Тектұрмас кесенесімен (15 ғ.), Қали – Жүніс моншасымен, Айша бибі және Бабажы қатын кесенесімен (12ғ.) танысады. Экспозициялық ауданы 200 м облыстық өлкетану мұражайын аралайды. Бұл жерде туристер қаланың пайда болу тарихымен танысады, бай археологиялық қазба үлгілерін тамашалайды (тас бейнелер, балбалдар өте ерекше), осының барлығы қаланың мәдени-экономикалық жағынан жоғары дәрежеде дамығанының айғағы. Туристер көрме залында қазіргі заманғы суретшілердің, мүсіншілердің, қолөнер шеберлерінің шығармаларымен танысады. Ол жұмыстар ұлттық бояуға және  туған жерге деген махаббатқа толы. Түнгі Тараздың қайталанбас сұлулығын тамашалайды.

Маршрут № 2

«Бір таудан бір тау артық»

Автобуспен және жаяу жүретің екі күндік экологиялық бағыт. Қашықтығы 200 км. Күн сайын ұйымдастырылады.

Бұл бағыт Тараз қаласының солтүстік батысында 80 км жерде орналасқан. Берікқара шатқалынан басталады. Жайлы автобус сізді шатқалға дейін жеткізіп салады, көз алдыңызда таулардың қайталанбас сұлулығы ашылады.

«Берікқара» шатқалы Қаратау тауларында орналасқан. Онда көптеген тасқа салынған суреттер бар. Ол суреттер арийлердің дүниетанымы туралы түсінік береді. (арийлер осы аймақта б.э.д. 2000 жыл бұрын өмір сүрген жабайы тайпалар). Жартаста билеп жүрген адамдар, аңшылық көшпелі тайпалардың өмірі, діни нанымдар, салт, дәстүрі бейнеленген. «Берікқара» шатқалы өсімдік дүниесі ерекше аймақ, мұнда реликті ясень орманы орналасқан.

Бұл жерде табиғат ана өз балаларын толық қамқорлығына алған. Қайнардың суын ішсеңіз, тамағым ауырады деп қорықпаңыз. Ол шипалы. Шатқалды аралағаннан кейін туристерге жайлы демалыс орны ұсынылады.

Қалғандары «Билікөл» көлінің жағасындағы киіз үйлерге орналасып, балық аулайды.

Маршрут № 3

«Мойынқұм құмдары».

Жаяу және атпен жүретін 2,5 күндік бағыт, қашықтығы 1000 км. Күн сайын ұйымдастырылады.

Тараз қаласынан таң сәріден шығып, Мойынқұмға бет аласыз. Онда сізді өз құпиясымен құмжалдар, дала кемесі, түйелер маңғаз басып қарсы алады. Құмда өмір қатал қыстада, аптап жазда да тоқтамайды. Мұнда бүркітшілер қоян, түлкі аулайды, бөкендер үйірімен жайылып жүреді. Туристер қалауынша қасқыр, түлкі аулап, Балхаш көлінің әсем жағалауында отырып, балық аулайды. Салқын киіз үйде қымыз, шұбат, айран айран ішіп дамылдайды, шөл далада атпен, түйемен серуендейді.

Маршрут № 4

«Алмалы шатқалы.

Автобуспен,  жаяу және атпен жүретін алты күндік экологиялық бағыт. Жалпы қашықтығы 150 шақырым. Сәуір-қараша айлары арасында ұйымдастырылады.

«Алмалы» шатқалы облыс туристері арасында өсімдік және жануарлар дүниесінің байлығымен белгілі. Шатқалдың сұлулығына оның сарқырамасы ерекше өң береді. Көптеген биік жартастардың барлығы, мұнда оқу-жаттығу жиындарын, спорттың жартасқа шығу ойындарын өткізуге мүмкіндік берсе, қысты күні қасқыр мен қабан аулауға болады. «Қара арша», «Шошқалы», «Сөгеті» шатқалдары арқылы теңіз деңгейінен 500-800 м. биіктікке атпен келгеннен кейін туристер лагерлерде демалады. Қалың ағаштардың көлеңкесі, қайнар бұлақтың сылдыры, таза ауа салқыны, тау  пейзажының сұлулығы, жануарлар дүниесінің сан алуандығы демалысқа қайталанбас ұмытылмас ажар береді.

Сонымен бірге туристер құпиялы «Ақмешіт», «Байтұмақ» үңгірлерінде болып, осы жер және ежелгі «Ақыртас» туралы қызықты тарихи әңгімелер тыңдайды. Көптеген балгерлердің пікірінше «Бермуд» ұшбұрышының үшінші нүктесі осы Ақыртаста көрінеді.

Маршрут № 5

«Тірілген қызыл кітап»

«Ақсу жабағылы» қорығы бойынша атпен және жаяу жүретің бір күндік бағыт.

Өзінің 75 жылдық мерейтойында мамандардың айтуынша қорық қорғау және жабдықталу деңгейі бойынша ТМД елдеріндегі ең үздік деп бағаланған. Қорық территориясында өсімдіктердің қызыл кітапқа еңгізілген 16 түрі (Грейг қызғалдағы) бар. Құстың 58 түрі: ең сирек кездесетің бүркіт, қара құтан, көк қарға, жұмақ шыбын аулашығы. Бүгінде 55 арқар, 40 бас марал, Тянь-Шань аюлары және көптеген жануарлар бар.

Қорықтың өсімдіктер және жануарлар дүниесімен жақынырақ танысқысы келетіндер ОҚО Түлкібас ауданы Жабағылы ауылындағы табиғат зоологиялық мұражайына бара алады. Мұнда олар аңдар мен құстардың жазылып алынған дауыстарын есітіп, дәл табиғат аясында жүргендей әсер алады.

Бұл бағытқа Ванновка үңгіріне кіру және шатқалмен атқа мініп серуендеу қарастырылған.

Маршрут № 6

«Ақыртас жұмбағы»

Бұл жол Тараздан шығысқа, Ақшолақ теміржол стансасынан оңтүстікке қарай жатыр. Оңтүстік Қазақстан жұмбағы мол ескерткішінің бірі Ақыртас осында жатыр. Оның салыну тарихы, құрылысының авторы жайында ешқандай дерек жоқ.

Бұл бір орасан, жоспары батыл бітпей қалған ғимарат кең ішкі ауланың төңірегіне шоғырланған үйлер кешенінен тұрады. «Ақыртас» тұрғысында түрлі қызықты, керемет аңыздар бар. Қазақстан мен шетелдердің біраз ғалымдарының осы ғимараттың маңызы мен мақсаты жөнінде өз жобаларын ұсынған. Бұл бірегей сәулет кешені Қазақстанның, түркі мемлекеттерінің Таяу және Орта Шығыс мемлекеттерімен Ұлы Жібек жолындағы ерте, орта ғасыр кезеніңде саяси және мәдени байланыстарын анықтау үшін  әлі зерттей түсуді талап етеді.

2004 жылы Ақыртаста қаланың ежелгі келбетін қалыпқа келтіретін реставрациялық жұмыс басталды.

Көптеген көріпкелдер Бермуд үшбұрышының үшін нүктесі осында дейді.

 

Маршрут № 7

«Карлы шыңдардан құмды жоталарға дейін»

Бұл бағыттың ерекшелігі екі күн ішінде туристер тауда қар лақтырысып ойнаса, таудан түсіп, орманды дала, дала, шөлейт жерлермен өтіп Мойынқұм шөлінде тасбақалардың махаббат кезеңін тамашалайды. Шатқалда туристердің көз алдына таулар тәкаппар сұлулығы мен өзінің бай өсімдіктер және жануарлар дүниесінің байлығымен бейнеленеді. Шыныдай мөлдір бұлақ сылдыры, таза ауа салқыны, тау көрінісінің сұлулығы мендемалысты ұмытылмастай етеді.

Жұмбақ құм жоталар арасында, салқын киіз үйде туристер ұлттық тағамдардың дәмін татып, қымыз, айран және шұбат секілді шипалы сусындармен шөлін қандырады.

Экскурсияның ең әсерлі шағы шөлден түйемен шөлден асу сапары болып табылады.

Маршрут № 8

«Ұлы Жібек жолымен саяхат»

Бұл тарихи өлкетану маршруты біздің еліміздің басқа өңірлерінен келген оқушыларға арналған.

Екі күндік маршрут ыңғайлы автобуста Жамбыл қонақ үйінен басталады. Алғашқы объекті – «Қарахан» кесенесінің ежелгі сәулет ескерткіші және «Даутбек» кесенесі. Бағыттың келесі бағыты – мұражай болып табылатын ежелгі Қали Юнустың моншасы. Түскі ас кезінде туристер «Бобур» экзотикалық мейрамханасында ұлттық тағамдардан дәм татуға шақырылады. Түстен кейін туристер «Тектурмас» кесенесінің бірегей архитектуралық кешеніне барады, мұнда туристерге қаланың көрінісі биіктіктен бейнеленеді. Туристердің келесі нүктесі ҚР Тұңғыш Президентінің саябағы болады, онда олар қысқа серуендеуге мүмкіндік алады.

Одан кейін маршрут оңтүстік бағытта архитектуралық сәулетінің інжу-маржандары «Аиша Бибі» және «Бабажи Хатун» кесенелерінде осы ескерткіштерді монтаждау және қалпына келтіру туралы баяндалуымен жалғасады. Жолда қазақ хандығының 550 жылдығын мерекелеу күніне арналған «Қазақ хандығы» ескерткішіне тоқтайтын болады. «Айша бибі» және «Бабажи хатун» кесенелеріне барған соң, туристер облыста тарих пен мәдениеттің ең қызықты ескерткіштері орналасқан объектілерде одан әрі жалғасатын болады. «Тау-Самалы» балалар лагері орналасқан «Берікқара» шатқалына бара жатқан кезде туристер Қаратаудың жартастарындағы таңбаланған суреттерді қызықтайды, Билікөл көлінің сұлулығына таңғалады және жол бойындағы көне қорғандарға барады. Танымдық-тарихи туризм маршруты «Берікқара» шатқалы бойында өтеді, б.з.д. 2-4 ғасырлардағы 504 көне жерлеу орындары бар, оның ішінде 4 мыңға жуық сак жерлеуі. «Берікқара» шатқалына бара жатқан жолда «Жули-Бастау» күзгі көктемінде шағын аялдама болады. Шатқалға барған соң, туристер жайлы демалыс орнына орналасады. Қызығушылық танытқандарға «Билікөл» көлінің жағасында балық аулаумен түнді киіз үйде өткізуге болады. Турдың бірінші күні аяқталады. Келесі күні туристер туристердің үлкен қызығушылығын тудырушы «Көксай» каньонына барады, жол-жөнекей «Солнечный берег» туристік орталығы орналасқан «Теріс – Ащыбұлақ» су қоймасында шағын аялдама болады. «Көксай» шатқалынан тур туристерге әртүрлі флора мен фаунаға бай керемет таулардың өзіндік сұлулығымен ерекшеленетін Ақсу-Жабағылы қорығында жалғасады. Қалаға оралғаннан кейін туристер «Сәтті» мейрамханасының VIP-залына шақырылады, онда туристер қазақстандық ұлттық тағамдардан дәм тата алады, қымыз және шұбат сияқты  сусындардың дәмін татады.

Маршрут № 9

«Ұлы Дала Елі»

Бұл маршрут мектеп оқушылары мен студенттерге археологиялық және этнографиялық экспедицияларды ұйымдастыруға және өткізуге бағытталған.

Жамбыл облысы ерекше табиғат ландшафтарын, бірегей тарихи-мәдени мұраны, флора мен фаунаның алуандығын біріктіретін ерекше аумақ болып табылады. Бұл маршрут «Көне Тараз» тарихи-мәдени орталығынан басталады, онда қатысушылар ашық аспан астындағы музейге барады. Бұдан кейін маршрут ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік Мұралар тізіміне енгізілген, Ұлы Жібек жолында орналасқан, көптеген туристер үшін өте тартымды «Қостөбе», «Өрнек», «Құлан», «Баласағұн» және «Ақыртас» жұмбақ сарай кешені сияқты ежелгі қалашықтарға барады. Бағыттың ерекшелігі – мектеп оқушылары мен студенттердің археологтар секілді археологиялық қазба жұмысына қатыса алатындығы.

 

Маршрут № 10

«Жамбыл облысы-қызғалдақтар отаны»

Бағыттың ерекшелігі – турға қатысушылардың Жамбыл облысының ерекше қорғалатын табиғи аумақтары – мемлекеттік табиғи қорықтарына баруы.

Жабайы қызғалдақтардың керемет пейзаждары биологиялық, ғылыми, эстетикалық құндылық болып табылады. Қазақстанда өсіп келе жатқан қызғалдақтардың 34 түрінен Жамбыл облысының аумағында 11 түрі өседі, олардың 4-і ҚР Қызыл кітабына енгізілген, ал Грейга қызғалдағы- Халықаралық Қызыл кітабына енгізілген.

Қазіргі уақытта қызғалдақтар іс жүзінде жойылып кету қауіпінде. Оның сұлулығы өзіне қиянат болып, жаппай жинап сату нысанына айналуы мүмкін. Ерекше табиғи қызғалдақтар ландшафтарды сақтап қалу өте маңызды міндет.

Қызғалдақ өрістерінің туры жабайы өсетін қызғалдақ түрлерінің ландшафтарын танымал ету, сақтау және пайдалану, сондай-ақ экологиялық және эстетикалық туризм түрлерін дамытуға бағытталған.

Берікқара шатқалындағы маршрут барысында қатысушылар қызғалдақтар туралы әдемі және романтикалы аңыздар естиді, қызғалдақтардың табиғи тарихи мұрасы мағлұматталады. Жол бойында олар Қаратау-Билікөл массивінің сұлулығын қызықтап Сақ қорғандарында тоқтайды. Кейін туристер Берікқара шатқалына барады, мұнда қызғалдақтардың  Григдің қызғалдағы, Кауфманның қызғалдағы, Альберт қызғалдағы сияқты түрлері кездеседі. Келесі күні маршрут «Көксай» шатқалына өткенде, онда қатысушылар көзалдында жабайы қызғалдақтар жайқалған кең алқаптарды көреді. «Көксай» шатқалынан тур туристерге әртүрлі флора мен фаунаға бай керемет таулардың сұлулығы ашылатын Ақсу-Жабағылы қорығына жалғасады.

Маршрут № 11

 

«Көне Тараз мұрасы»

Бүгінде Жамбыл облысы аумағында 200-ден астам қалашықтар бар. Олардың кейбіреулері қазірдің өзінде қазылған, ал кейбіреулеріне қол тимеген. Бұл тарихи-археологиялық бағыт ежелгі сәулет ескерткіштерімен танысуға бағытталған.

Бағыт төменгі Барысхан, Джувикат және Көне Тараз сияқты жақын қорғандарға барудан басталады. Бұдан кейін Талас ауданының «Тамды» ежелгі елді мекеніне жол түседі. Туристер Қаратаудың таңбаланған суреттерді тамашалайды, жолда Билікөл көлінің сұлулығына таңданып, жол бойындағы ежелгі қорғандарды көреді. Келесі күні туристер Қостөбе, Өрнек, Ақыртас, Құлан және байырғы Батыс Түрік қағанатының астанасы Баласағұн кентінің бекіністеріне барады.Жолда қатысушылар Жайсанның балбалды қасиетті жерін көре алады.